Không ít bà con mang cành cây đến nhờ chúng tôi xem giúp, than rằng vườn năm nào cũng ra hoa lèo tèo. Có nhà thì trái chín không đều, phải hái đến ba bốn đợt mới xong. Công tốn gấp đôi mà giá bán vẫn thấp. Khi cùng ngồi xem lại từng khâu, đội ngũ nhận ra phần lớn nguyên nhân nằm ở chỗ tỉa cành sai thời điểm. Trong bài này, chúng tôi chia sẻ kỹ thuật tỉa cành tạo tán mà bên mình vẫn áp dụng ngoài vườn, giúp cây ra hoa đồng loạt hơn. Làm đúng, vụ mùa sẽ gọn gàng hơn và năng suất ổn định rõ rệt.
Tỉa cành sai thời điểm khiến cây ra hoa rải rác
Nhiều nông hộ tỉa cành theo cảm tính. Thấy cành rậm thì chặt, thấy cành dài thì cắt. Nhưng ít ai để ý đến chu kỳ sinh trưởng của cây. Cây cần có giai đoạn nghỉ và giai đoạn tích lũy dinh dưỡng trước khi bước vào mùa hoa. Nếu bạn cắt đúng lúc cây đang tích lũy để làm hoa, bạn vô tình cắt luôn cả vụ mùa đang chuẩn bị.
Hệ quả dễ thấy là hoa không tập trung. Cành này ra trước, cành kia ra sau. Đến lúc thu hoạch, trái chín rải rác khắp tán. Người làm vườn phải hái nhiều lần, tốn công và thời gian. Thương lái cũng thường trả giá thấp vì hàng không đồng đều về độ chín và kích cỡ. Thêm vào đó, vết cắt không đúng cách là cửa ngõ để nấm bệnh xâm nhập, lâu dần làm cây suy kiệt.
Vấn đề không nằm ở chỗ có nên tỉa hay không. Vấn đề là tỉa vào lúc nào và tỉa theo cách nào. Phần tiếp theo, chúng tôi sẽ đi qua từng giai đoạn cụ thể để bạn dễ áp dụng ngay.
Thời điểm tỉa cành phù hợp theo từng giai đoạn sinh trưởng
Mỗi loại cây có nhịp sinh học riêng. Nhưng nhìn chung, cây đều trải qua ba giai đoạn: sau thu hoạch, trước khi ra hoa và lúc đang mang trái. Tỉa đúng từng giai đoạn sẽ giúp cây khỏe hơn và ra hoa tập trung hơn nhiều.
Tỉa sau thu hoạch để dồn dinh dưỡng cho đợt sinh trưởng mới
Sau khi hái hết trái, cây thường khá mệt và bắt đầu rụng bớt lá già. Đây là thời điểm thích hợp nhất để tỉa, vì cây chưa bước vào chu kỳ ra hoa mới. Cắt bỏ cành già và cành sâu bệnh lúc này giúp cây dồn sức nuôi những cành khỏe còn lại. Bạn sẽ thấy đợt lộc sau đều và mập hơn hẳn.
Theo kinh nghiệm của đội ngũ, bạn nên tỉa trong vòng một đến hai tuần sau thu hoạch. Nếu để lâu, cây đã bắt đầu đâm chồi non. Khi đó tỉa sẽ làm cây mất thêm sức, và các chồi non vừa mọc cũng dễ bị gãy. Sau khi tỉa xong, hãy bón bổ sung phân hữu cơ để cây phục hồi và có đủ dưỡng chất cho đợt hoa tiếp theo.
Tránh tỉa cành khi cây đang ra hoa hoặc mang trái
Có người thấy cành rậm che hết ánh sáng liền cầm kéo đi tỉa ngay giữa mùa hoa. Đây là sai lầm chúng tôi gặp khá thường xuyên. Khi cây đang ra hoa, bộ lá và hệ rễ phải nuôi hoa và trái non. Cắt cành lúc này khiến cây bị sốc, hoa rụng hàng loạt và trái non cũng dễ rơi theo.
Nếu cây thật sự quá rậm, chỉ nên tỉa tối thiểu các cành khô hoặc cành vượt mọc thẳng đứng. Những cành này hút nhiều dinh dưỡng nhưng không đóng góp gì cho trái. Tuyệt đối không cắt sâu hay loại bỏ cành lớn trong giai đoạn này. Hãy để cây yên ổn làm trái, rồi sau thu hoạch mới xử lý triệt để.
Kỹ thuật tỉa cành tạo tán đúng cách
Tỉa cành không chỉ là cắt bỏ cho gọn vườn. Mục tiêu thật sự là tạo một bộ khung tán cân đối, để cây đón nắng tốt và phân bổ dinh dưỡng hợp lý cho từng nhánh. Dưới đây là trình tự đội ngũ chúng tôi thường làm ngoài vườn.
Loại bỏ cành già và cành sâu bệnh
Bước đầu tiên là quan sát tổng thể cây. Hãy xác định những cành già cỗi, vỏ sần sùi và ít lá. Các cành này gần như không còn khả năng cho trái tốt, chỉ âm thầm hút dinh dưỡng của cây. Cắt sát thân chính để vết cắt liền nhanh và không để lại gốc cụt.
Tiếp theo là cành sâu bệnh. Nếu thấy vết loét, đốm nâu hoặc lá héo bất thường, bạn nên cắt bỏ ngay và mang tiêu hủy xa vườn. Đừng tiếc, vì một cành bệnh có thể lây sang cả cây. Sau khi cắt, nên bôi keo liền sẹo hoặc quét vôi bột lên vết cắt để ngăn nấm xâm nhập. Dụng cụ cắt cũng cần lau sạch bằng cồn sau mỗi cây để tránh lây bệnh.
Một mẹo nhỏ đội ngũ hay dùng là nhìn màu vỏ cành. Cành khỏe thường sáng và bóng, còn cành già thì sạm màu và nứt nẻ. Quan sát vài mùa vụ, bạn sẽ phân biệt rất nhanh.
Tạo tán thông thoáng để ánh sáng phân bố đều
Sau khi loại bỏ cành xấu, bước tiếp theo là tạo dáng tán. Ánh sáng phải lọt được vào bên trong tán. Nếu không, cây khó ra hoa và hoa cũng thưa thớt. Khi tán kín, phần bên trong thường thiếu nắng và ẩm, vừa thuận lợi cho nấm bệnh, vừa làm hoa chậm phát triển.
Hãy bắt đầu bằng việc cắt các cành mọc ngược vào trong hoặc chồng chéo lên nhau. Giữ lại cành mọc ngang hoặc hơi chếch lên, vì chúng thường cho trái đẹp và dễ chăm sóc hơn. Khoảng cách giữa các cành chính nên giữ quanh 30 đến 40 cm, tùy loại cây, để cành không chen chúc nhau và sâu bệnh khó trú ẩn.
Nếu cây quá cao, nên cắt ngọn để hãm chiều cao. Cây thấp dễ phun thuốc và thu hoạch cũng đỡ mỏi người. Đội ngũ thường giữ chiều cao cây ở tầm với, khoảng 2,5 đến 3 mét với cây ăn trái. Trước khi cắt ngọn, hãy kiểm tra xem cây đã thật sự cần hãm hay chưa, vì hãm sớm có thể khiến cây đâm nhiều chồi vô ích.
Kết luận
Tỉa cành đúng thời điểm và đúng kỹ thuật giúp cây ra hoa đồng loạt, từ đó năng suất tăng và công thu hoạch giảm. Đừng xem tỉa cành là việc làm cho có. Hãy coi đó là khoản đầu tư cho vụ mùa sau, vì mỗi nhát kéo đúng lúc, đúng chỗ sẽ giúp cây khỏe, hoa đều và trái đẹp hơn.
Nếu bạn mới bắt đầu, hãy quan sát cây thật kỹ trước khi cầm kéo. Đứng xa nhìn tổng thể, cành nào làm tán bí và che ánh sáng thì nên cắt, còn cành xanh tốt thì giữ lại. Để hiểu thêm về cách chăm sóc vườn từ đầu mùa đến cuối vụ, bạn có thể tham khảo Top 7 kinh nghiệm thực tế về trồng trọt. Nếu muốn tiêu thụ vụ mùa tốt hơn, bạn cũng nên đọc thêm kinh nghiệm thực tế về mô hình kinh doanh nông sản. Chúc bạn một vụ mùa bội thu và đồng đều như mong đợi.
